Reforma MEN 2026/2027 · Kompas Jutra

Nowa podstawapo ludzku.

Wszystko o zmianach w polskiej szkole od 1 września 2026 roku. Zdejmujemy poczucie winy i tłumaczymy przepisy bez prawniczego żargonu: rewolucja w Przyrodzie i ZPT, obowiązkowa Edukacja Zdrowotna, zakaz smartfonów, ocenianie formujące oraz komplet gotowych formularzy i pism do wdrożenia od ręki.

1 września 2026: Przedszkola, I, IV i SPE 0 prac technicznych do domu 100% zgodności z Dz.U.
Nowa podstawa programowa MEN 2026 - Podręcznik Metodyczny i wytyczne
Reforma26 po ludzkuSpokój, praktyka i gotowce
Pierwsza pomoc informacyjna

Co warto wiedzieć na start roku 2026/2027

Zamiast czytać setki stron rozporządzeń w Dzienniku Ustaw, poznaj esencję zmian oraz sprawdź, czy nowa podstawa obejmuje Twoją klasę.

Widok:
1

Kogo obejmuje nowa podstawa od 1 września 2026

Kluczowe

Nowa podstawa przedmiotowa wchodzi w: przedszkolach (wszystkie oddziały), klasie I szkoły podstawowej oraz klasie IV szkoły podstawowej. Pozostałe klasy (II–III, V–VIII) kontynuują program 2017 z uwzględnieniem zmian systemowych.

2

Edukacja Włączająca i Szkoły Specjalne (UNI)

SPE

Uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym przechodzą na nową podstawę we WSZYSTKICH klasach szkoły podstawowej (model 3-stopniowy oparty na ICF).

3

Powrót Przyrody (Klasy IV–VI)

Nowy Przedmiot

Przyroda wraca jako zintegrowany przedmiot w klasach IV–VI w wymiarze 3 godz./tyg. (minimum 2 godziny realizowane w jednym bloku eksperymentalnym). Biologia, geografia, chemia i fizyka przesuwają się do klas VII–VIII.

4

Zajęcia praktyczno-techniczne zamiast Techniki

Praktyka

W klasach IV–VI technika zostaje zastąpiona przez Zajęcia Praktyczno-Techniczne (2 godz./tyg. w bloku), skupione na projektach od pomysłu do wykonania (majsterkowanie, prototypowanie, prosta elektronika).

5

Obowiązkowa Edukacja Zdrowotna (Klasy IV–VIII)

Obowiązek

Edukacja zdrowotna (1 godz./tyg., 9 działów) jest przedmiotem OBOWIĄZKOWYM dla wszystkich uczniów klas IV–VIII. Wyjątek: moduł o zdrowiu seksualnym jest fakultatywny i wymaga pisemnej zgody rodzica.

6

Edukacja Obywatelska zamiast HiT

Obywatelska

W klasach VI–VII pojawia się Edukacja Obywatelska kładąca nacisk na samorządność, prawa człowieka, media, rozpoznawanie fake newsów i higienę cyfrową.

7

Ustawowy Zakaz Smartfonów w SP i Przedszkolach

Higiena Cyfrowa

Wprowadzono zakaz korzystania z telefonów i urządzeń mobilnych podczas lekcji i przerw w szkole podstawowej i przedszkolu. Wyjątki: cele dydaktyczne za zgodą nauczyciela, uczeń ze SPE, kontakt alarmowy.

8

Koniec prac domowych praktyczno-technicznych

Ocenianie

W klasach IV–VIII nie zadaje się prac praktyczno-technicznych do domu. Prace pisemne są nieobowiązkowe (ich wykonanie może podnieść ocenę, brak wykonania nie może obniżyć oceny).

9

Nowe Rozporządzenie o Ocenianiu (Dz.U. 1122)

WZO / PZO

Nowe obszary ustalania oceny zachowania (m.in. szacunek, odpowiedzialność, kultura języka, bezpieczeństwo). Promocja oceniania formującego (informacja zwrotna zamiast samego stopnia).

10

Tydzień Projektowy (Fakultatywny 26/27)

Projekty

W roku szkolnym 2026/2027 tydzień projektowy jest FAKULTATYWNY (decyzja dyrektora). Od roku szkolnego 2027/2028 stanie się obowiązkowym elementem rocznego planu nauczania.

Chcesz sprawdzić szczegółowe zasady dla konkretnej klasy?
Oddech dla nauczyciela

„Nowa podstawa to nie wymóg robienia wszystkiego od nowa, lecz oficjalna zgoda na zdjęcie z naszych barków pędu za encyklopedyzmem. Wreszcie zyskujemy przestrzeń na badanie, majsterkowanie, rozmowę i prawdziwy kontakt z uczniem.”

Klaudia · Pani przy tablicy
Zestawienie zmian systemowych

Porównanie: Podstawa 2017 vs Nowa Podstawa 2026

Zobacz szczegółowe różnice w 8 kluczowych obszarach szkoły oraz prześledź kalendarz wprowadzania kolejnych roczników aż do 2032 roku.

Obszar:
1. Filozofia i Cel Kształcenia
Stara podstawa (2017)

Encyklopedyzm, pamięciowe opanowanie faktów, 'teaching to the test' (pod egzaminy zewnętrzne), przeładowane programy (do 45h nauki tyg.).

Nowa podstawa MEN (2026)

Jakość ponad ilość, 4 filary (Wiedza, Umiejętności, Postawy, Doświadczenia), odciążenie ucznia, kształtowanie sprawczości i krytycznego myślenia.

Wpływ na Twoją pracę: Mniej pośpiechu z 'gonieniem materiału', przestrzeń na dociekanie i dyskusję w klasie.
2. Przedmioty Przyrodnicze (Klasy IV–VI)
Stara podstawa (2017)

Przyroda tylko w klasie IV (1h/tyg.), w klasie V od razu podział na osobną Biologię i Geografię, w klasie VII Chemia i Fizyka.

Nowa podstawa MEN (2026)

Zintegrowana Przyroda w klasach IV–VI (3h/tyg., w tym min. 2h w jednym bloku). Biologia, geografia, chemia i fizyka dopiero w klasach VII–VIII.

Wpływ na Twoją pracę: Możliwość prowadzenia prawdziwych doświadczeń laboratoryjnych i terenowych w bloku 2-godzinnym.
3. Technika i Praktyka
Stara podstawa (2017)

Technika 1h/tyg. często sprowadzana do teorii przepisów ruchu drogowego (karta rowerowa) i rysunku technicznego na papierze.

Nowa podstawa MEN (2026)

Zajęcia Praktyczno-Techniczne w klasach IV–VI (2h/tyg. w bloku) – projektowanie, majsterkowanie, prosta elektronika, prototypowanie.

Wpływ na Twoją pracę: Praca metodą warsztatową i projektową; nauczyciel pełni rolę mentora wspierającego proces.
4. Zdrowie i Dobrostan
Stara podstawa (2017)

WDŻR (Wychowanie do życia w rodzinie) nieobowiązkowe; brak całościowego przedmiotu o zdrowiu psychicznym, higienie cyfrowej i żywieniu.

Nowa podstawa MEN (2026)

Edukacja Zdrowotna OBOWIĄZKOWA w klasach IV–VIII (1h/tyg., 9 działów: zdrowie fizyczne, psychiczne, społeczne, cyfrowe, uzależnienia).

Wpływ na Twoją pracę: Przedmiot mogą uczyć biolodzy, wuefiści, pedagodzy, psycholodzy, pielęgniarki lub zespół interdyscyplinarny.
5. Prace Domowe
Stara podstawa (2017)

Dowolność zadawania prac domowych (nierzadko wielogodzinne prace pamięciowe, makiety i plakaty obciążające całe rodziny).

Nowa podstawa MEN (2026)

W klasach IV–VIII całkowity zakaz prac praktyczno-technicznych do domu. Prace pisemne nieobowiązkowe – brak wykonania NIE MOŻE obniżyć oceny.

Wpływ na Twoją pracę: Przeniesienie ciężaru ćwiczeń i utrwalania wiedzy na czas lekcji w szkole.
6. Ocenianie i Zachowanie
Stara podstawa (2017)

Dominacja oceniania sumującego (stopnie 1–6 za każdy sprawdzian i kartkówkę), ocena zachowania często za 'posłuszeństwo i brak uwag'.

Nowa podstawa MEN (2026)

Nacisk na ocenianie formujące (informacja zwrotna: co zrobiono dobrze, co poprawić). 9 nowych obszarów zachowania (odpowiedzialność, szacunek, relacje).

Wpływ na Twoją pracę: Konieczność aktualizacji WZO/PZO w statucie i jasnego definiowania kryteriów sukcesu (nacobezu).
7. Urządzenia Mobilne i Ekrany
Stara podstawa (2017)

Brak jednolitej regulacji ustawowej; dowolność w statutach poszczególnych szkół (częsty chaos i uzależnienie od smartfonów na przerwach).

Nowa podstawa MEN (2026)

Ustawowy zakaz używania smartfonów w całej szkole podstawowej i przedszkolu podczas lekcji i przerw (z wyjątkami medycznymi/dydaktycznymi).

Wpływ na Twoją pracę: Odzyskanie uwagi uczniów, poprawa relacji rówieśniczych na korytarzach, ochrona przed cyberprzemocą.
8. Uczniowie ze SPE i Edukacja Włączająca
Stara podstawa (2017)

Przeładowany katalog wymagań akademickich, sztywne IPET-y niedostosowane do realnego poziomu funkcjonowania.

Nowa podstawa MEN (2026)

Model 3-stopniowy oparty na klasyfikacji ICF i 9 obszarach funkcjonowania (nacisk na samodzielność, komunikację AAC, relacje i min. 2 doświadczenia edukacyjne).

Wpływ na Twoją pracę: Realne wsparcie dziecka bez zbędnej biurokracji i 'udawania' realizacji niedostępnej podstawy.

Artykuły i przewodniki reformy

Wybierz obszar tematyczny lub znajdź konkretną odpowiedź na wyzwanie w klasie.

Znaleziono 41 wpisów · pokazuję pierwsze 12

Polecane · Przewodniki dla ról 14 min czytania

Reforma26 po ludzku: co naprawdę zmienia się od 1 września 2026 w Twojej szkole

Cztery filary i siedem celów nowej podstawy programowej MEN (Kompas Jutra). Zobacz, które roczniki wchodzą do zmiany w roku szkolnym 2026/2027, jak zmienia się filozofia oceniania oraz jak odzyskać spokój w klasie bez pośpiechu i strachu przed inspekcją.

Klaudia
Wrzesień 2026
Reforma26 po ludzku: co naprawdę zmienia się od 1 września 2026 w Twojej szkole
Pani przy tablicyMniej encyklopedii, więcej oddechu dla ucznia i nauczyciela
Przedmioty i siatka4 min czytania

Wymiar: 3 godz./tydz. (min. 2h w jednym bloku). Zorganizuj w sali blat badawczy (woda, lupy, pojemniki). Zaplanuj pierwszą lekcję w terenie wokół szkoły z kartą obserwacji drzew i liści.

Klaudia
Praktyk · Pani przy tablicy
Przedmioty i siatka3 min czytania

Wymiar: 2 godz./tydz. (w bloku). Nie podawaj dzieciom gotowych schematów. Zadaj problem konstrukcyjny: 'Jak zabezpieczyć jajko przed upadkiem z 1 metra przy użyciu 3 słomek i taśmy?'.

Klaudia
Praktyk · Pani przy tablicy
Przedmioty i siatka3 min czytania

Wymiar: 1 godz./tydz.. Postaw w klasie zapieczętowaną 'Skrzynkę pytań anonimowych'. Dzieci wrzucają pytania bez podpisu, co zdejmuje wstyd i buduje zaufanie.

Klaudia
Praktyk · Pani przy tablicy
Przedmioty i siatka3 min czytania

Wymiar: 1 godz./tydz.. Przynieś na lekcję nagłówek sensacyjnego fake newsa z internetu i przeprowadź z klasą śledztwo weryfikacji źródeł metodą 'odwróconego wyszukiwania obrazem'.

Klaudia
Praktyk · Pani przy tablicy
Przedmioty i siatka3 min czytania

Wymiar: 5 godz./tydz. (kl. IV–VI), 4–5 godz./tydz. (kl. VII–VIII). Przy omawianiu lektury wpleć moduł filozoficzny – zamiast pytać 'co bohater zrobił w rozdziale 3', zapytaj 'przed jakim dylematem moralnym stanął i jak ty byś postąpił?'.

Klaudia
Praktyk · Pani przy tablicy
Przedmioty i siatka3 min czytania

Wymiar: 4–5 godz./tydz.. Raz w miesiącu przeprowadź 'Lekcję Finansów' – obliczanie kosztu zakupu pizzy na klasową imprezę z uwzględnieniem rabatów i napiwku.

Klaudia
Praktyk · Pani przy tablicy
Przedmioty i siatka3 min czytania

Wymiar: 1–2 godz./tydz.. Zamiast kartkówki z dat, zrób ćwiczenie: 'Wybierz jedną postać z Kodu Kulturowego i napisz jej 3-zdaniowy profil w mediach społecznościowych'.

Klaudia
Praktyk · Pani przy tablicy
Przedmioty i siatka3 min czytania

Wymiar: 1 godz./tydz.. Pokaż uczniom prompt graficzny i zadaj pytanie: 'Po czym poznać, że ten obraz wygenerowała sztuczna inteligencja?'.

Klaudia
Praktyk · Pani przy tablicy
Przedmioty i siatka4 min czytania

Wymiar: Zintegrowane. Wymień karty pracy z kserówki na pudło z naturalnymi materiałami (kasztany, szyszki, patyki, glina). Dzieci uczą się matematyki przez dotyk.

Klaudia
Praktyk · Pani przy tablicy
Przedmioty i siatka3 min czytania

Wymiar: 21 godz./tydz. (+ 9h dyrektorskie w cyklu). Wprowadź 'Kącik Wyciszenia' w sali z pufami i książkami obrazkowymi, gdzie uczeń po intensywnym zadaniu może zregenerować przebodźcowany układ nerwowy.

Klaudia
Praktyk · Pani przy tablicy
Przedmioty i siatka2 min czytania

Praktyczna pierwsza pomoc (RKO, tamowanie krwotoków, pozycja boczna ustalona), zasady ewakuacji, reagowanie na alarmy i syreny, obrona cywilna, bezpieczeństwo w... Przedmioty łączone: Przyroda, Biologia, WF, Historia, Geografia, Godzina z wychowawcą.

Klaudia
Praktyk · Pani przy tablicy
Przedmioty i siatka3 min czytania

Rozpoznawanie fake newsów, weryfikacja źródeł, higiena cyfrowa, manipulacje językowe w reklamie i polityce, zjawisko bańki filtrującej, hejt w sieci i netykieta... Przedmioty łączone: Język polski, Informatyka, Edukacja obywatelska, Historia.

Klaudia
Praktyk · Pani przy tablicy
Materiały do druku i pobrania

Pobierz bezpłatne publikacje o nowej reformie

Dwa kluczowe opracowania przygotowane przez zespół „Pani przy tablicy”. Możesz je bezpłatnie pobrać na dysk, wydrukować do segregatora lub przekazać radzie pedagogicznej.

Publikacja MetodycznaFormat PDF

Architektura Nowej Podstawy MEN - Podręcznik Wdrożeniowy

Kompletny standard tworzenia kart pracy, UDL, neurobiologia skupienia dziecka oraz operacjonalizacja wymagań nowej podstawy programowej na rok 2026/2027.

  • Standard EduCards: zasady projektowania kart pracy
  • Zintegrowana Przyroda i ZPT w bloku 2-godzinnym
  • Ocenianie formujące (informacja zwrotna 2+1)
Poradnik PraktycznyFormat PDF

Reforma26 po ludzku - Poradnik Nauczyciela Krok po Kroku

Autorski przewodnik Klaudii z Pani przy tablicy: checklisty dla 7 ról szkolnych, gotowe pisma do rodziców, zapisy do WZO i 30 pytań FAQ.

  • Checklisty: Dyrektor, Przedszkole, Kl. I, IV, Wychowawca, SPE
  • Wzory pism o smartfonach i Edukacji Zdrowotnej
  • Zapisy do Statutu i WZO (prace domowe, 9 obszarów)
Autorskie Materiały Dydaktyczne

Szukasz kart pracy w 100% zgodnych z nową podstawą?

Przejrzyj stale rosnącą bazę materiałów PDF tworzonych z zachowaniem białej przestrzeni, dostosowanych do neurobiologii dziecka i gotowych do druku szkolnego.